Een woordenboek omschrijft het begrip zo: ‘Iemand met wie men op voet van oorlog leeft’. Voorbeeld: ‘In de oorlog waren de Duitsers onze vijand’. Onthou dat even. Het was een armzalig bundeltje Joden dat had overleefd. Voorjaar 1945, de havelozen kwamen uit verschillende windrichtingen. Een enkeling kwam terug uit ‘het Oosten’, de vernietigings- en concentratiekampen […]
Grada Hammink-Ottema
1953
Mijn oom Werner Löwenhardt had na de oorlog een kantooradres in Dortmund. Ik bezit een kopie van een brief met een fraai gedrukt briefhoofd: Studio Elhart, Schwanenwall 2. Waar het kantoor toe diende, en hoe kort of lang het heeft bestaan is altijd een raadsel gebleven. Hield het kantoor verband met vastgoedactiviteiten die de twee […]
Joods verzet in Overijssel
Toespraak 4 mei 2020 bij het Provinciaal Verzetsmonument Overijssel te Markelo:
Wij herdenken de vrouwen en mannen die hun leven hebben gelaten in de strijd tegen de bezetter. Vierhonderd zeventig in getal, hun namen staan gebeiteld in dit monument. Maar we herdenken óók mensen wier naam hier niet in reliëf is te zien. Ik doel op de mannen en vrouwen uit de illegaliteit die de bevrijding hebben beleefd.
Mimi
Vandaag zou ze honderd zijn geworden, mijn moeder. Ze heeft niet meer dan 54 jaren geleefd, in de zomer van 1971 is Mimi de Leeuw overleden. Ze stierf vroegtijdig aan de kanker maar de echte doodsoorzaak was, met vertraging, ‘de oorlog’, het bijtende zuur van schuldgevoel en trauma. Kleinkinderen heeft ze nooit gekend. Dat zijn […]