Vlucht en deportatie van mijn grootouders Löwenhardt In maart 2011 kreeg ik via internet bericht van een zekere George Lowe uit Johannesburg, 87 jaren eerder in Dortmund geboren als Hans-Georg Löwenhardt. Zijn vader Siegmund bleek een jongere broer van mijn grootvader Adolf Löwenhardt. George (overleden in 2016) was een van de weinige Löwenhardts in leven […]
Adolf Löwenhardt
Mijn vader, de vijand
Een woordenboek omschrijft het begrip zo: ‘Iemand met wie men op voet van oorlog leeft’. Voorbeeld: ‘In de oorlog waren de Duitsers onze vijand’. Onthou dat even. Het was een armzalig bundeltje Joden dat had overleefd. Voorjaar 1945, de havelozen kwamen uit verschillende windrichtingen. Een enkeling kwam terug uit ‘het Oosten’, de vernietigings- en concentratiekampen […]
Kale koppen
Een mysterieuze foto uit het familiearchief: van slechts één van de tien personen is de identiteit bekend. Op de achterzijde is in het Duits geschreven ‘Neuenahr, zomer 1924’. De tweede man van links, duidelijk jonger dan de kale koppen, is mijn grootvader Adolf Löwenhardt. Onmiskenbaar. Het groepstreffen vond plaats in het kuuroord Bad Neuenahr-Ahrweiler in […]
Een krijgshaftig verleden?
Frontsoldaten Löwenhardt in de Eerste Wereldoorlog Lezing voor het genootschap Kaffee und Kuchen, Amsterdam 4 februari 2018 Op het zesde lustrum van de Nederlandse Kring voor Joodse Genealogie sprak Bart Wallet over de Joodse soldaat. Zijn woorden deden mij realiseren dat ik een bijzondere weg heb gekozen. Ik spreek van het midden van de jaren-zestig […]
De laatste Jood op het abattoir
Het ging heel snel. Overrompelend snel. Voor ze er erg in hadden waren de Joodse middenstanders van Dortmund de fuik van de naziterreur ingejaagd. Op 30 januari 1933 kwam Hitler aan de macht. Al in maart begon de anti-Joodse hetze. De historicus Knipping vertelt dat de Duitse Joden er nog geen idee van hadden dat […]
Het imperium van de kippenjood
De Joodse begraafplaats in Dortmund-Wambel is netjes onderhouden. Het gras gemaaid, onkruid gewied. Op een zomerdag in juli 2010 bezoek ik voor het eerst in mijn leven het graf van overgrootmoeder Pauline Löwenhardt. Ze overleed in 1933 op hoge leeftijd. Dan dwaal ik over de begraafplaats en sta plots voor een grafsteen die me verbijstert. […]