Izaäk de Leeuw Azn.

Koosjer slagerij ‘De Concu(r)rent’, Almelo

De eerste verrassing van 2015, met dank aan Delpher.nl. Izaäk de Leeuw Azn. (Abrahams zoon) was vanaf 1904 koosjer slager in de Holtjesstraat te Almelo. Izaäk was in december 1862 als zevende van de elf kinderen van Abraham Marcus de Leeuw (1826-1876) en Betje Fuldauer (1826-1907) in Almelo geboren. Hij trouwde Hermina Zilverberg (1860-1922) uit Enschede en kreeg met haar tussen 1886 en 1904 vijf kinderen. Op het moment van plaatsing van deze advertentie was Hermina vier maanden zwanger: het vijfde kind, Jacob, werd op 7 oktober 1904 geboren en overleed twee dagen later. Arnold (mijn grootvader), Michael, Iwan en Selma waren op dat moment 18, 17, 10 en 4 jaar oud.

Het ging Izaäk kennelijk voor de wind. Ruim drie jaren later adverteerde hij opnieuw in het landelijke Nieuw Israelietisch Weekblad (NIW), nu voor een slagersknecht ‘die zelfstandig een koe kan slachten’. Het heeft er veel van weg dat hij de toen 23-jarige Benjamin Vromen uit Lochem in dienst nam en voor diens kost en inwoning zorg droeg.¹ Maar om de een of andere reden was de samenwerking van korte duur.

Vijf maanden later plaatste Izaäk de Leeuw voor de derde keer in één jaar een advertentie in het NIW waarin hij er blijk van gaf voor Vromen een nieuwe werkgever te zoeken.

Tot op heden was niet bekend dat Izaäk koosjer slager was. Zijn zaak werd in 1936 voortgezet door zijn zoon Iwan (1893-1951), samen met de uit Duitsland gevluchte Heinz Löwenhardt (1913-1989).² Heinz verloofde zich enkele jaren later met Izaäks kleindochter, Arnolds dochter Mimi de Leeuw (1917-1971). Izaäk de Leeuw Azn. werd oud: hij stierf op 25 april 1941 op 78-jarige leeftijd. De invoering van de Jodenster heeft hij niet meer meegemaakt.

De rol van poors(j)er betrof de arbeidsintensieve taak van het secuur verwijderen van aderen en vetvliezen uit het ritueel geslachte dier, noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de betreffende delen van het rund koosjer zouden zijn. Het woord komt waarschijnlijk van Hebreeuws ‘parasj’, afzonderen van het onreine.

In 2018 – 2022 kwamen twee foto’s boven water waarop het pand van Izaäks slagerij aan de Holtjesstraat is te herkennen. De eerste dateert van augustus 1908, Izaäk is dan 45 jaar oud. Zijn jongste dochter is 8 jaar en zit op de bok van een met bloemen en takken versierde paardewagen, begeleid door twee gemaskerde mannen. Achter de wagen staat een besnorde man met bolhoed. Achter de bloemen van de wagen zijn in de deuropening Izaäk en zijn vrouw Hermina, dan 48 jaar oud, nog net te herkennen. De slagerij draagt de naam ‘De Concurent’ met één r.

Op de tweede foto is boven de ingang van de slagerij het uithangteken van een leeuw goed te zien. De foto is genomen ten tijde van de asfaltering van de Holtjesstraat, hoogst waarschijnlijk begin jaren ’30.

Bewerkt 13 januari 2015, 27 oktober 2018 en 10 oktober 2022, met dank aan Ze’ev Bar, Hans Holtmann, Leonie Hennekes, Huub van Dijk en anderen